Ostatnia aktualizacja 31 marca 2019



POCZĄTKI HISTORII CZARNI

(klikając w mapy możemy uzyskać ich większy format)


Przeglądając mapy XVI w. ziemi mazowieckiej naszej Rzeczpospolitej Polski widzimy teren niezaludniony, dziewiczy, pełen kniei, borów-lasów, poprzecinany dolinami rzek: Pisy, Szkwy, Rozogi i Omulwi.

Mazowsze w drugiej połowie XVIw. -"Puszcza Zagajnica"

Teren ten, gdzie między innymi po latach założona będzie wieś Czarnia, nazwany jest na mapie „ Mazowsze w drugiej połowie XVI w.”- Puszczą Zagajnicą. W tym wieku starostwo łomżyńskie tworzy mapę: „Ziemia Łomżyńska XVI w.”, na której widać ten teren dziewiczy, zalesiony, niezaludniony; lecz te trzy osady widoczne są jako dwory myśliwskie-książęce: Krusko (Serafin), Szkwa i Rososz. Nasi książęta Janusz II - książę ciechanowski i Janusz III - książę mazowiecki przybywali tu na polowania i wypoczynek (lata 1400 - 1600).

 

Ziemia Łomżyńska XVIw.

Wielkiego dzieła dokonał Romuald Żukowski w swojej pracy naukowej   Bartnictwo w Zagajnicy Łomżyńskiej w okresie od XVI w. do połowy XIX w.” pod redakcją prof. Aleksandra Gieysztora, wydanym w Białostockim Towarzystwie Naukowym, B-stok 1965.

W Wojewódzkim Archiwum w Poznaniu w starych rękopisach: Księga bartna nowogrodzka z lat 1629-1637 są nazwy uroczysk leśnych: Baba, CZARNIA, Dobrylas, Dłużewo, Laski, Osowiec. (patrz R. Żukowski: Bartnictwo…str.48,49).

W Aktach Głównych Akt Dawnych w Warszawie w Dziale Metryk Koronnych, dział XVIII, nr 64 k.637 w „lustracja i rewizja dóbr królewskich starostwa łomżyńskiego z 1763 r. , autor R. Żukowski odczytał: „bartnik Marcin Wałpuski na początku XVIII w. miał barcie w Czarni i Szafrankach”.     ( R. Żukowski: Bartnictwo… str.21); Rodzina Wałpuskich mieszkała w Wyku już od 1683 r.(patrz :Bartnictwo….str.50).  To już drugi dokument potwierdzający istnienie wsi rządowej Czarnia (patrz mapa: Zagajnica Łomżyńska na początku XVIIIw.), która dawała dochód skarbowi królewskiemu z pracy bartników oraz miejscowych osadników: smolarzy, hutników. Wkrótce miejscowy lud zajął się rolnictwem i hodowlą.


Zaznaczony czerwoną linią obszar (Zagajnica Łomżyńska między rzeką Pisą a Omulwią) to największa i najbogatsza królewszczyzna na Mazowszu.





© jwyzner@wp.pl